Over de ontvankelijkheid van bestuurders voor een nieuw, prikkelend geluid - FD

Je zou bijna gaan denken dat ik een maandelijkse column heb in het FD. In werkelijkheid stuit ik regelmatig op voorstellen, die nog onvoldoende zijn doordacht. En dan moet je wel reageren, als je gedreven wordt door betere besluitvorming. Het begint immers bij bewustwording.

Nu schreef ik over de paradox van de 'speciale functionaris'. In het oorspronkelijke stukgaat het over de 'behavioral risk officer'. Maar je kent zelf vast ook andere voorbeelden, zoals de kwaliteitsmanager, de veiligheidsadviseur of een diversiteitsofficer.

De reflex binnen organisaties om voor een bepaald doel iemand aan te stellen met de bijbehorende kennis is begrijpelijk. Maar bereik je daarmee ook je doel? Hoe voorkom je dat onbedoelde neveneffecten de regie gaan overnemen.

De ontvankelijkheid van een organisatie voor een nieuw, prikkelend geluid wordt in belangrijke mate bepaald door de samenstelling van de top. Hoe diverser het gezelschap, hoe groter de kans op een open houding. En op daadwerkelijk effect.

Zo lang dat nog niet het geval is lopen veel speciale functionarissen het risico de onvoldoende gehoorde probleemeigenaar te worden. En dat helpt niemand verder.

https://fd.nl/opinie/1293612/en-zo-vormt-de-behavioral-risk-manager-zelf-ook-weer-een-risico

 

Vooruitblik op de Lenteborrel van 2019

Op vrijdag 22 maart begint aan het IJ een nieuwe lente. Geen beter moment om interessante mensen te ontmoeten die je nog niet kende en het contact te vernieuwen met oude bekenden. En dat alles onder het genot van een drankje en een 'rescued' hapje van Instock.

Het wordt een kleurrijke bijeenkomst op een fijne plek met leuke en verrassende mensen. Ook dit keer is er een speciale gast, die iets vertelt over een prachtig initiatief met bijzondere maatschappelijke impact. En we sluiten af met een klein maar spannend ‘event’.

IJ Consulting is een paar jaar geleden met een Lenteborrel gelanceerd. Het werd meteen duidelijk dat die borrel een traditie moest worden. Want het geeft energie om mensen met elkaar te verbinden, op een prettige en informele manier.

uitnodiging_lenteborrel2019_digitaal-copy.jpg

Geld lost niet alles op - FD

Lastige kwesties vragen meer dan geld. Daarover schreef ik in het FD. Veel geld kan zelfs averechts werken. Want grootscheepse programma's lopen het risico van 'hoog-over', van aanraken zonder contact te maken. Dat leidt meestal niet tot bestendige oplossingen.

Dat 'hoog-over'-risico is er soms ook bij lange termijn ambities van organisaties. Denk aan 'maatschappelijke impact creëren' of 'een diverse, inclusieve organisatie worden'. Ambities die raken aan de kern van je organisatie en die ook ongemak kunnen oproepen. Als je dat ongemak onderkent, er ook af en toe om kunt lachen en nieuwsgierig met elkaar op onderzoek durft te gaan, werk je stap voor stap aan het realiseren van zo'n ambitie. Daar hou ik van.

Zo'n zelfde 'degelijke' basis brengt me af en toe ook in de krant. Dan gaat het vooral om taaie maatschappelijke thema's. Want onlogische redeneringen of halve oplossingen kan ik niet laten lopen. Daar zijn die thema's te belangrijk voor.

Hier ging het om een pleidooi voor veel om- en bijscholingsgeld. Maar ook als er geld beschikbaar is staan medewerkers nog niet in de rij. Het lijkt dan ook logischer om bij de kern van dat vraagstuk te starten.

https://fd.nl/opinie/1288387/voor-de-skills-voor-de-toekomst-is-meer-nodig-dan-geld

 

Besluitvorming en innovatie - Inleiding bij NEVAP op 17 januari

Ga jij ook weleens naar een seminar, workshop of masterclass? En heb je dan vooraf scherp wat je komt 'halen'? Voor mij als deelnemer zijn er min of meer twee smaken. Die me ook als spreker weer richting geven.

De afgelopen jaren woonde ik op (on)regelmatige basis bijeenkomsten bij. Door wervende teksten nieuwsgierig gemaakt. Soms werd ik er blij van, maar er was ook teleurstelling. Waar lag dat nu aan

Grote seminars met 'key note speakers' pakten nogal wisselend uit. Dan was ik op zoek naar sprekers met een doordachte en oorspronkelijke visie op een complex onderwerp. Prikkelend en bijdragend tot nieuwe inzichten. Zoals Jan Rotmans me ooit 'begeisterde'. Maar vaak was de dag-oogst mager. Veel entertainment en (te) weinig inhoud.

Kleinschaligere interactieve bijeenkomsten werkten voor mij beter. Met een groep geïnteresseerden inhoudelijk de diepte opzoeken. Dan leer ik.

Ook voor betere besluitvorming is 'internaliseren' nodig. Daarom kies ik als spreker meestal voor workshop settings. Maar een 'combi' blijkt ook prima te werken. Spreken voor een groter gezelschap, wat zich vervolgens, gevoed met jouw kennis, in kleinere groepen verdiept in hun eigen complexe uitdagingen. Met dank aan Ilja Werkhoven, directeur van NEVAP.

Over omgaan met ongemak - NRC

Een nieuw jaar nodigt uit als een blanco vel. Hoe kleur jij dat in? Wanneer maakt het je blij? Wat wil je er zelf aan bijdragen? Mijn eigen 'uitnodiging voor 2019' werd door NRC geplaatst.

Goede voornemens gaan nog weleens ten onder aan 'groots en meeslepend'. Verandering komt meestal bestendiger tot stand in kleine, overzichtelijke stappen. En als veel mensen samen vergelijkbare kleine stappen zetten, ontstaat uiteindelijk weer iets groots.

Vanuit dat perspectief dacht ik na over de 'kloven' in onze samenleving. Over hoe we samen bruggen kunnen slaan. Zonder ingewikkelde constructies, met eenvoudige bouwstenen.

Zo ontstond de uitnodiging tot het (on)gewone gesprek met 'de ander'. Aan politici, aan CEO's en aan elk van ons. Een uitnodiging tot echt contact.

Beetje ongemakkelijk, beetje onwennig, beetje eng. Maar met een klein beetje lef overkomelijk. En wat een energie zou het geven.

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/29/nrc-lezers-over-het-nieuwe-jaar-a3127312

 

Over de innerlijke overtuiging van bestuurders - FD

Innerlijke overtuigingen verander je niet met een verplichte cursus. Marcel Pheijffer bepleitte in het FD zo'n cursus voor bankiers. Slecht plan, vond ik. Want als je leiders wilt met oprecht andere overtuigingen, dan ligt de sleutel primair in het selectieproces.

Toezichthouders zoeken met name houvast in competentielijstjes. Begrijpelijk. Maar in selectiegesprekken en bij de geschiktheidstoets zou (nog) meer en diepgaandere aandacht moeten zijn voor 'beliefs', drijfveren en motieven. Die maken het beeld veel completer. Competenties zijn relatief snel aan te vullen. Diepgaande overtuigingen zijn langjarig ontwikkeld. Die verander je niet zomaar.

Het FD plaatste mijn opiniestuk hierover, waarbij ik ING als voorbeeld neem.

https://fd.nl/opinie/1282139/verplichte-bijles-voor-bankiers-lost-problemen-in-de-sector-niet-op

 

Workshop Governance & Decision Making VCO op 12 december

Als mens en als professional neem je dagelijks veel beslissingen. De meeste onbewust en automatisch. En dat is maar goed ook. Maar soms ligt er zo'n hete aardappel op je bord. Die je het liefst de vuilnisbak in kiepert. Want als je hem niet ziet, dan is ie er niet. Denk je.

Meestal meldt zo'n aardappel zich de dag erna weer. Zoals dat lastige besluit waar je als team voor staat. Een besluit met kansen en risico's. Voor het bedrijf, maar ook voor jezelf. Daar samen uitkomen is geen sinecure. Niet gek dat dit met enige regelmaat tot 'ontsporingen' leidt.

Annet Aris schreef er eerder in het FD al over. Besluitvorming kan beslist beter. We transformeren ons digitaal, we scrummen bij de vleet en trekken de meest wilde conclusies uit big data. Maar de manier waarop we belangrijke besluiten nemen is nog nauwelijks onderwerp van gesprek. Dat gebeurt 'gewoon'.

De CEO van een groot en degelijk bedrijf zei hierover ineen interview tegen me: "Over peanuts zitten we uren te pietlutten en belangrijke keuzes zijn soms ineens gemaakt, zonder dat we het in de gaten hadden." Als je besluitvorming beter begrijpt, kun je een beslisproces ook beter orkestreren. Op 12 december spreek ik daarover op een bijeenkomst voor compliance officers.

Tweede workshop De Broekriem op 12 november in Zeist

Hoe kwam de relatie met De Broekriem ooit tot stand?

Een jaar of acht geleden zat ik zelf ‘in between jobs’. En van LinkedIn wist ik nog niet zoveel. Bas Westland werd toen mijn held. Om twee redenen. Hij ontmythologiseerde de werking van LinkedIn, waardoor ik er mee uit de voeten kon. En hij deed dat voor werkzoekenden, eens per maand, voor niks. Ik vond dat heel bijzonder en besloot direct, dat als ik zelf ooit iets zou kunnen betekenen voor werkzoekenden, ik er ook zou staan. En dat doe ik nu voor de tweede keer.

12 november 2018 deel ik opnieuw mijn kennis op het gebied van besluitvorming met werkzoekenden. Tijdens een workshop van De Broekriem, in Zeist.

Marianne ontkracht in FD 'diversiteits-mythes'

Het onderwerp 'vrouwen in boards' is soms om moedeloos van te worden. Omdat we maar blijven praten, goede voornemens op papier blijven zetten en stellingen blijven betrekken. Toch moest ik er in het FD van 4 oktober wat over kwijt, nu de quota-discussie weer oplaait.

Over de mythe van 'de beste kandidaat' en over passende maatregelen om een 'paardenmiddel' toch te laten werken. Maar ook en vooral over 'de wil en de weg'. Want zo simpel is het uiteindelijk toch ook.

Lees het stuk, als food for thought en ook als aansporing om gewoon in actie te komen. Met onderkenning van het bijbehorend ongemak. Een ongemak, wat ik met alle plezier wat minder ongemakkelijk maak. En daar kan een open en onderzoekende dialoog nog steeds een prima bijdrage aan leveren. Van harte uitgenodigd.

https://fd.nl/opinie/1272649/koudwatervrees-voor-vrouwenquota-bestuur-zet-ons-klem  of https://www.topvrouwen.nl/nieuws/koudwatervrees-voor-vrouwenquota-bestuur-zet-ons-klem

Geen Sherlock Holmes-aanpak in RvC alstublieft, aldus Marianne in het FD

Dinsdag 24 juli plaatste het FD een opiniestuk van mij over het verbeteren van de bestuurscultuur. Met dit stuk reageerde ik op een ingezonden brief in het FD van Theo van Iperen, die pleit voor het instellen van een onderzoekscommissie, als onderdeel van de raad van toezicht of de raad van commissarissen.

Zo'n commissie zou zelfstandig onderzoek moeten doen bij mijlpalen, zoals herbenoemingen, en bij incidenten en niet-pluissignalen. Dat zou bijdragen aan het verbeteren van de bestuurscultuur.

Zijn pleidooi om als toezichthouder ook zelf informatie te vergaren, los van wat de bestuurder je vertelt, deel ik. Maar niet met een onderzoekscommissie.

Een gezonde bestuurscultuur vraagt om wederzijds respect en vertrouwen en om volwassen tegenspel tussen toezichthouder en bestuurder. Als je als toezichthouder je bestuurder niet (meer) vertrouwt, dan is de fundamentele vraag of je met zo'n bestuurder wel verder wil. Daar is geen onderzoek voor nodig.

Bovendien leidt het werk van een incident-gestuurde onderzoekscommissie ook niet tot verbetering van de bestuurscultuur. De kans dat de onderlinge verhoudingen polariseren wordt juist groter.

Een bestuurscultuur kun je alleen verbeteren als informatie halen en delen normaal wordt en door het jaar heen al gebeurt. Als zowel de bestuurder als de organisatie dat ook logisch vinden. Een onderzoekscommissie is dan waarschijnlijk ook minder noodzakelijk.

Lees hier het hele stuk op de site van het FD: https://fd.nl/opinie/1263157/bestuurscultuur-niet-beter-met-sherlock-holmes-benadering

Werkgeversrol Raad van Toezicht in NRC benadrukt

NRC plaatste dinsdag 19 juni mijn ingezonden brief over de werkgeversrol van een Raad van Toezicht, die nog vaak onvoldoende wordt ingevuld.

Aanleiding voor de brief was het verschijnen van het rapport over de bestuurscrisis bij het Stedelijk Museum. De onderzoekers spreken van een 'vermijdbaar noodlottig ongeval'. Voor mij aanleiding om op zoek te gaan naar dat vermijdbare deel. Daar is immers ruimte voor verbetering.

De verbeteringsruimte zit hier bij de werkgeversrol van de Raad van Toezicht. Als je een 'topper' aanneemt als bestuurder, dan straalt dat positief af op de organisatie. Maar er is ook een keerzijde. Want je kunt je tegelijkertijd als werkgever geremd voelen om met diezelfde topper lastige onderwerpen te bespreken. Over de mores en over voetangels en klemmen. Hij of zij staat op een voetstuk en het voelt ongemakkelijk om betrokkene daarvan af te halen.

Wij mensen schijnen een voorkeur te hebben voor 'nietsdoen', boven 'ingrijpen'. Maar zeker bij een publieke organisatie is afstand houden en nietsdoen risicovol. Want zodra daar rook wordt gesignaleerd, is het vuur al niet meer te doven.

Mij intrigeert de schijnbare koudwatervrees bij toezichthouders om het gesprek aan te gaan met hun bestuurder. Waar komt dat door? En hoe is die terughoudendheid te doorbreken?

Lees hier de brief op de website van nrc: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/19/brieven-a1607064

Marianne geeft workshop besluitvorming bij De Broekriem

Als je maar lang genoeg werkt maak je alles een keer mee. Zo zat ik een jaar of acht geleden 'in between jobs', zoals je dat toen hoorde te noemen. Een prikkelende periode met een helder doel: een nieuwe baan vinden, passend bij wat ik op korte en langere termijn wilde bereiken.

Om die nieuwe baan tot stand te brengen, moest ik vanzelfsprekend aan de slag. Al snel zag ik een link met acquisitie en sales. De kneepjes van dat vak had ik jaren daarvoor bij Randstad geleerd. En zo'n gestructureerd en doelgericht plan past mij als een jas.

Maar de omstandigheden waren veranderd. Sociale media bestonden in mijn Randstad-tijd nog niet. En voor een representant van de 'late majority' was LinkedIn nogal een drempel.

Bas Westland werd mijn held. Om twee redenen. Hij ontmythologiseerde de werking van LinkedIn, waardoor zelfs ik er mee uit de voeten kon. En hij deed dat voor werkzoekenden, eens per maand, voor niks. Ik vond dat heel bijzonder en besloot direct, dat als ik zelf ooit iets zou kunnen betekenen voor werkzoekenden, ik er ook zou staan.

23 mei is het zover. Dan deel ik mijn kennis op het gebied van besluitvorming. Deze keer niet met een opdrachtgever, maar met werkzoekenden. Tijdens een workshop van DeBroekriem, in Amstelveen. Ik heb er zin in!

Sfeerimpressie Tweede IJ Consulting Lenteborrel

Een geleende ondergaande zon, een bloedstollende dorpse loterij en 'rescue-soep' van Instock. Maar vooral een rijke mix van leuke en interessante mensen, die er vrijdag 23 maart bij mij aan het IJ een sprankelende Lenteborrel van maakten. Renate Buschman van BLINKfotografie was die dag de fotograaf. Haar foto's geven een mooie sfeerimpressie.

Parool plaatst opiniestuk over Raad van Toezicht

Vrijdag 1 december plaatste het Parool paginagroot mijn opiniestuk over de scherpere blik die nodig is bij de samenstelling van een raad van toezicht. Aanleiding voor mijn artikel was een eerder stuk in het Parool over de rol van de raad van toezicht bij het Stedelijk Museum. Verschillende voorbeelden in dat stuk lieten namelijk precies zien waar het aan schort bij de samenstelling van zo'n raad. Want op deskundigheid, diversiteit en onafhankelijkheid is nog veel te winnen. In mijn artikel zoom ik daar verder op in, aan de hand van de volgende drie vragen.

Hoe kun je toezicht houden als niemand in de raad weet hoe een museum geleid moet worden? Hoe krijg je scherpte in de discussie als de leden van de raad vooral uit de enigszins gesloten wereld van kunst, boegbeelden en beroepsbestuurders komen. En hoe kun je vrij en adequaat handelen in lastige omstandigheden als je een persoonlijke afhankelijkheid voelt bij de functie?

Drie vragen die bij besluitvorming over de samenstelling van een raad nadrukkelijk meer aandacht nodig hebben.

Lees hier het hele artikel:

https://www.parool.nl/columns-opinie/selectie-raad-van-toezicht-stedelijk-moet-scherper~bb8397f3/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F